Sanayi firmalarında ki ürün depolarında, ürünün depolanması ve boşaltılmasında kullanılan sistemlere otomatik depolama ve boşaltma sistemleri (ODBS) denilmektedir. Bu depo sistemlerinde farklı araç kullanılmasıyla ürün yüklemesi ve yerleştirilmesi yapılmaktadır. Ürün yükleme işlemlerinde genellikle koridorlarda rahat ilerleyen taşıyıcı robotlar kullanılmaktadır. Otomatik depo sistemlerinde operatörün müdahalesi minimum seviyede gerçekleşmektedir. Otomatik depolama ve boşaltma sistemleri kurulum ve çözümleri iyi bir optimizasyon sayesinde operasyon etkinliğini oldukça arttırmaktadır.

Endüstri ve Sanayide Otomatik Depo Kurulumu Ne Anlam İfade Eder

Günümüzde endüstride ve sanayide faaliyet gösteren işletmelerin yaşamlarını uzun süre sağlıklı sürdürebilmeleri için rekabete dayanıklı olmaları gerekmektedir. Bu firmaların ayakta kalarak ticari hayatlarına devam ettirebilmeleri için etkinliklerini iyi ve koşullara uygun hale getirebilmeleri oldukça önemlidir. Otomatik depo sistemleri (ODBS) gibi diğer iyi kurulum yapılmış depo raf sistemlerinin firmalar için önemliliği oldukça yüksektir. Tabi diğer klasik depo yaklaşımlarına göre otomatik sistemler, forklift ve operatör kullanılmamasından dolayı oldukça hızlı hareket imkanı sağlamaktadır. Forklif ve operatör kullanımı depolama ve sevkiyat etkinliğini azaltmaktadır.

Günümüzde üretim yapan endüstri ve sanayide ki firmaların etkin sevkiyat ve depolama hızına sahip olmaları gerekmektedir. Bunu da otomatik depolama sistemleri sağlamaktadır.

Bu işlemlerde stok veri yönetimi ve ürünlerin uygun yerlere sevk edilmesi operasyonu çalışan bazlı bazı hatalara ve sorunlara neden olmaktadır. Bu yüzden büyük firmalar ürünlerin depoya yüklenmesi ve boşaltılması işleminin insan bazlı olmamasını istemektedir. Bilinen sistemlerin yerine ODBS kullanıldığında, forklift için ayrılması gereken koridor alanlarından tasarruf edilmekte ve sistemin kontrolü bilgisayar veri tabanı üzerinden daha kolay yapılabilmektedir. Konu hakkında yapılan uluslararası çalışmalar incelendiğinde, çeşitli demo çalışmalarının yapılarak otomasyon çözümlerinin ve kontrol yapılarının sunulduğu, zaman optimizasyonu üzerinde sıklıkla çalışıldığı görülmektedir.

Odbs’lerin Depo Kurulum Tipleri

ODBS’ler çeşitli özelliklerine ve uygulama tiplerine göre gruplara ayrılabilmektedir. ODBS’lerde ortak özellik olarak bir taşıyıcı sistemin varlığı göze çarpmaktadır. Bu sistem farklı yapılarda da olsa ODBS’lerin birçok tipinde mevcuttur. ODBS’ler çok çeşitli alanlarda kullanılmakta olup kullanım alanına göre güçleri ve yöntemleri değişebilmektedir.

ODBS’lerin sıklıkla kullanıldığı alanlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

 

  • Gıda
  • Otomotiv, Otomotiv Yan Sanayi
  • Uçak ve Uzay Sanayi
  • Beyaz Eşya Sanayi
  • İlaç Sanayi
  • İnşaat
  • Lojistik, Kargo Şirketleri
  • Liman ve Gar İşletmeleri
  • Ağaç Endüstrisi ve Mobilya Dekorasyon
  • Tekstil Sanayi
  • Kütüphaneler
  • Otoparklar
  • Soğuk hava depoları

ODBS’lerin kurulum tipleri temel olarak birim depolama, mini depolama, çok derinlikli depolama ve operatör kabinli depolama olarak sınıflandırılabilir.

Birim Depolama ODBS (Unit Load ASRS)

Birim depolama ODBS, standart boyutlardaki paletlenmiş ürünlerin depolanması ve boşaltılması mantığına göre çalışır. Sistem, bilgisayar üzerinden kontrol edilmektedir. Depolama-boşaltma araçları (koridor robotları) otomatiktir ve birim depolamaya uygun olarak tasarlanmaktadır. Ürün paletleri mekanik bir kelepçe, vakum veya mıknatıs tabanlı mekanizmalar ile depolanabilmektedir. Yükler genellikle 200 kg üzerindedir ve ODBS’nin en yaygın kullanılan halidir. Depo sistemi sırt sırta, tek derinlikli veya çift derinlikli olabilmektedir.

Mini depolama ODBS (Mini Load ASRS)

Mini depolama ODBS’ler parçalar, kutular, çekmece içinde bulunan malzemeler gibi küçük boyutlu yükler için tasarlanmış sistemlerdir. Depo hacminin kısıtlı olduğu uygulamalarda kullanılmaktadırlar. Tam ölçekli birim depolama için çok düşük hacme sahip veya manuel sistemler için çok yüksek hacme sahip yerlerde kullanım alanları mevcuttur. Mini depolama ODBS genellikle birim depolama ODBS’lerden küçüktür ve depolanan ürünlerin güvenliği açısından muhafazalı depolama yapılmaktadır.

Çok Derinlikli ODBS (Deep-lane ASRS)

Bu sistemler, büyük miktardaki ürünlerde ve ürün çeşitliliğinin az olduğu durumlarda kullanılan yüksek yoğunluklu depolama sistemleridir. Ürün paletleri aralarda koridor boşlukları olmadan derinlemesine hücrelere yerleştirilmektedir. Her raf içerisinde bir TR vasıtasıyla ürünün taşınabileceği şekilde, bir tarafı yükleme diğer tarafı ise boşaltma ünitesi olarak yapılmıştır. İki tarafında da birer koridor robotu bulunmaktadır.

Operatör Kabinli ODBS

Birim yüklerden daha az sayıdaki ürünlerin depolanması için kullanılan sistemlerdir. Bir insan operatörü, koridor robotu üzerinde robot ile raf girişine giderek ürünü uygun bölmeye yerleştirir. Bu sistem, verimi artırmak için farklı ürünleri aynı anda raflara yerleştirme imkanı da sağlamaktadır. Bu durum sistemin iş hacminin artırılması için bir olanak sağlamaktadır.

Optimizasyon Çalışmaları

Yapılan çalışmalar incelendiğinde; genellikle ODBS’lerin seyahat süresi optimizasyonu üzerinde çalışıldığı, farklı simülasyon programları ile benzetim çalışmaları yapıldığı, çeşitli algoritmalar ve optimizasyon teknikleri kullanılarak tek ve çoklu çevrim komutları için sonuçların kıyaslandığı, depo-raf sistemi tasarımlarının maksimum verimlilik ve iş hacmine göre tasarlandığı görülmektedir. Ayrıca yapılan çalışmaların çoğu, sunulan önerilerin yazılımlar ve çeşitli optimizasyon yaklaşımları ile doğrulanması şeklinde olup, çok az çalışmada bulunan sonuçlar gerçek sistemler üzerinde test edilmiştir.